Θυμάμαι πριν πολλά χρόνια μία vegan user είχε τολμήσει να γράψει για τις διατροφικές τις επιλογές στο forum και (οριακά) όλοι είχαν πέσει να τη φάνε (pun intended). Εγώ δεν είμαι vegan (ούτε καν vegetarian), οπότε τα όσα γράφω παρακάτω ελπίζω να μην εκληφθούν ως «κούνημα του δαχτύλου» (και να ήταν αυτός ο σκοπός μου, δηλαδή, εκ των πραγμάτων δεν γίνεται).
Αυτό που παρατήρησα στο post του osfp7 (και είναι χαρακτηριστικό όταν ανοίγει αυτή η συζήτηση γενικότερα) είναι ότι χωρίς ιδιαίτερο λόγο ή αφορμή στην προκειμένη (γιατί το post της Αχτσιόγλου κάθε άλλο παρά «δεικτικό»/φορτισμένο/καυστικό ήτανε, κι ούτε άλλος user στο forum post-αρε κάτι παρεμφερές), κατευθείαν σηκώνονται αμυντικοί μηχανισμοί του τύπου «μη μου πεις τι θα κάνω, αφού δεν σου λέω κι εγώ τι θα κάνεις». Φυσικά, σε κανέναν δεν αρέσει να του λένε τι να κάνει, αλλά δεν έγινε κάτι τέτοιο εδώ. Υποθέτω, έτσι, ότι η αντίδραση αυτή ίσως να οφείλεται σε μία «συσσωρευμένη αγανάκτηση» για πρότερες vegan προσταγές δασκαλίστικου ύφους, αλλά και πάλι διατηρώ μία επιφύλαξη για το πόσες τέτοιες συναντά κανείς στη ζωή του, και αν όντως αποτελούν τέτοιες ή εμείς τις ερμηνεύουμε ως τέτοιες. Για παράδειγμα, εάν στη βόλτα σου στην κρεαταγορά συναντήσεις κάποιους περίεργους που σου μοιράσουν ένα κείμενο με τίτλο «MEAT IS MURDER» και μέσα σε αυτό σου εξηγούν τα όσα ωφέλιμα μπορεί να βρει κανείς σε μία χορτοφαγική διατροφή, αυτό δεν είναι «σου λένε τι να κάνεις» ή «κούνημα του δαχτύλου» και είναι άδικο και ανυπόστατο να χαρακτηρίζεται ως τέτοιο. Θέλω να πω ότι η δημοσίευση/επικοινωνία κάποιων θέσεων σχετικά με μία στάση ζωής ή ιδεολογία η οποία θέλει να εξαπλωθεί ή να βρει κοινωνούς/συνοδοιπόρους/όπως θέλεις πες το, δεν προεξοφλεί το καταγγελτικό της ύφος, κι ούτε εμείς θα πρέπει να νιώθουμε ενοχικά αν δεν την ασπαζόμαστε (ακόμα). Τέλος, το να νιώθουμε τόση αγανάκτηση για τους vegan που δήθεν μας κουνάνε το δάχτυλο ή μας λένε τι να κάνουμε, μού θυμίζει λίγο κι όλη την αγανάκτηση περί της «woke ατζέντας» που ξαφνικά ήρθε και απειλεί τα θέσφατά μας και τις ασφάλειές μας, μην υπολογίζοντας ότι αυτά τα θέσφατα και αυτές οι ασφάλειες είναι που πραγματικά κουνάνε το δάχτυλο και μας λένε τι να κάνουμε, 24 ώρες το 24ωρο στο σχολείο, στη δουλειά, στο σπίτι: αυτή είναι η κυρίαρχη αφήγηση για το πώς πρέπει να τρως, πώς πρέπει να μιλάς, πώς πρέπει να γαμάς κλπ. κλπ., και όχι το αντίστροφο.
Από εκεί και πέρα τα περισσότερα (αν όχι όλα) επιχειρήματα που χρησιμοποιήθηκαν στην κουβέντα για να «αποδομήσουν» τις vegan διατροφικές επιλογές είναι πράγματα που εδώ και χρόνια έχουν αναλυθεί διεξοδικά σε σχετικά συγγράματα/συζητήσεις και κυριολεκτικά με το πάτημα ενός κουμπιού κάποιος μπορεί να βρει όχι τις «απαντήσεις» ή την «αλήθεια», μα τουλάχιστον επαρκή δείγματα ότι κάποια από τα πράγματα που ισχυριζόμαστε, ίσως δεν είναι τόσο απλά όσο φαίνονται.
Για παράδειγμα, οι «άπειρες φρικαλεότητες στη φύση», δεν μπορεί να είναι επιχείρημα σε αυτήν την κουβέντα, ούτε οδηγός στη ζωή μας. Θα δεχόμασταν έναν τέτοιο ισχυρισμό από έναν σαδιστή όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε; Ο άνθρωπος, ως ένα ον που για τους χ, ψ εξελικτικούς λόγους έχει τα διανοητικά εργαλεία και την αντιληπτική ικανότητα που έχει, ξέφυγε από τους «νόμους της ζούγκλας» -δεν γίνεται να τους θυμόμαστε όποτε η συζήτηση πάει στο τι φαΐ τρώμε.
Προχωρώντας, μία vegan διατροφή δεν επιλέγει τα φυτά επειδή «δεν είναι ζωντανοί οργανισμοί». Φυσικά και είναι ζωντανοί οργανισμοί, η διαφορά είναι ότι δεν διαθέτουν κεντρικό νευρικό σύστημα ή εγκέφαλο που να επεξεργάζεται την εμπειρία του πόνου με τον τρόπο που το κάνουν τα ζώα και οι άνθρωποι. Όπως είπα, δεν είμαι vegan για την έχω ψάξει παραπάνω, αλλά η συζήτηση είναι αρκετά πιο περίπλοκη από το «ζώα και φυτά είναι το ίδιο».
Από εκεί και πέρα, ναι, φυσικά και ο άνθρωπος είναι παμφάγο ον. «Παμφάγο ον», ωστόσο, δεν σημαίνει ότι αυτό πρέπει να τρέφεται εξίσου με ζωικές και φυτικές τροφές. Σημαίνει ότι μπορεί, ότι έχει την ικανότητα να τρέφεται εξίσου με ζωικές και φυτικές τροφές. Ο οργανισμός του ανθρώπου δεν θα πάθει κάτι αν τις πρωτεΐνες του κρέατος τις λαμβάνει από φυτικές τροφές -κι ας είναι παμφάγος. Σκεφτείτε, ούτως ή άλλως, πόσο συχνά τρώμε κρέας εμείς σε σχέση με τους παππούδες ή τους προ-παππούδες μας -το κρέας για πολλές ιστορικές περιόδους και για μεγάλα κοινωνικά σύνολα ήταν είδος πολυτελείας, είτε λόγω κοινωνικής θέσης, είτε λόγω πρακτικής δυσκολίας στην απόκτησή του (κυνήγι έναντι τροφοσυλλογής). Μ’ αυτό δεν θέλω να κατασκευάσω μία αντίστροφη θέση για το ποια είναι η ανθρώπινη «φύση», λέω απλά ότι η κρεατοφαγία δεν είναι μονόδρομος και πολλές φορές δεν ήταν καν επιλογή για πολλούς ανθρώπους (κι όχι λόγω της vegan στάσης του). Ούτως ή άλλως η επίκληση της ανθρώπινης «φύσης» ή σύνδεση των σημερινών μας διατροφικών επιλογών μ’ αυτές των προϊστορικών ανθρώπων π.χ., γίνεται συνήθως μεροληπτικά: όχι μόνο ξεχνάμε ότι εμείς δεν κυνηγάμε για το κρέας που τρώμε ή ότι η επιβίωσή μας δεν εξαρτάται από το αν θα τραφούμε με το επεξεργασμένο κρέας της κρεατοβιομηχανίας, αλλά θυμόμαστε μόνο τις διατροφικές συνήθειες των προγόνων μας που μας συμφέρουν. Αν θέλαμε να ‘μαστε ειλικρινείς, θα έπρεπε να τρώμε αρκετά λαχανικά και καρπούς χωρίς καμία επεξεργασία (από τα οποία σήμερα είναι αμφίβολο αν θα καταφέρναμε να μασήσουμε ή να χωνέψουμε το ένα πέμπτο), να καταναλώνουμε ωμό κρέας (καθώς από τα περίπου 2.000.000 χρόνια ιστορίας του ανθρωπίνου είδους, βρίσκουμε ενδείξεις οργανωμένης και μαζικής θερμικής επεξεργασίας φαγητού μόλις στο τελευταίο τέταρτο αυτού του χρονικού διαστήματος) και άλλα τέτοια παρεμφερή.
Αυτά πάνω-κάτω, ξαναλέω χωρίς κάποια εριστική διάθεση, αλλά κυρίως γιατί θεωρώ ότι το ζήτημα έχει ψωμί (ουδέτερη επιλογή, να τους βολεύει όλους).
Υ.Γ. Όσον αφορά την κλασική ρητορική ότι τέτοια «μερικά» ζητήματα «αποπροσανατολίζουν» ή «διασπάνε» την εργατική τάξη από τον κύριο στόχο της που είναι τα αφεντικά, οι κυρίαρχοι και ο καπιταλισμός, η απάντηση παραμένει η ίδια όπως όταν οι ίδιες κατηγορίες εκτοξεύονταν για όσους αναδείκνυαν αντισεξιστικά/αντιρατσιστικά ζητήματα, ζητήματα ηλικίας και ψυχιατρικής, ζητήματα πολιτισμού: μην περιμένουμε την επανάσταση να μας μεταμορφώσει αυτόματα την επόμενη μέρα σε όντα που θα ξέρουμε πώς να συμπεριφερόμαστε στα διαφορετικά από μας φύλα, πώς αντιμετωπίζουμε διαφορετικά χρώματα και γλώσσες, πώς κρίνουμε το «κανονικό» και το «μη-κανονικό», πώς αποτινάσσουμε χρόνια αλλοτριωμένων συνηθειών από μέσα μας. Τα πεδία μάχης (συμπλέγματα εξουσίας, σχέσεις κυριαρχίας κι εκμετάλλευσης κλπ.) ονομάζεται κάθε μέρα.
