Την ελληνική κοινωνία και την ελληνική καθημερινότητα με τα θετικά και τα αρνητικά της τα θυμάστε; Όσο μεγάλη απόφαση ήταν το να φύγετε, άλλο τόσο μεγάλη απόφαση θα είναι το να γυρίσετε. “Κλειδί” για μένα σε αυτό, αν υποθέσω ότι δεν είστε άνθρωποι με λυμένα τα οικονομικά προβλήματα της ζωής σας, είναι το τι δουλειά θα κάνετε εδώ πέρα. Σκεπτόμενος πρόχειρα, έχω δύο περιπτώσεις κοντινών μου ανθρώπων που έχουν γυρίσει στην Ελλάδα. Ο ένας γύρισε πριν 15+ χρόνια. Είχε φύγει για μεταπτυχιακές/διδακτορικές σπουδές στον Καναδά αμέσως μετά τη σχολή και γύρισε εδώ όταν τις τελείωσε. Γύρισε γιατί η καλύτερη πρόταση για δουλειά που είχε τότε, ήταν στην Ελλάδα - αλλά σε αμερικανική εταιρεία. Στην οποία και δουλεύει ακόμα. Ο δεύτερος έφυγε κάπου το '12 για Σουηδία - αυτός ίσως μας ενδιαφέρει περισσότερο, μοιάζουν οι περιπτώσεις σας κοινωνικά. Έφυγε με τη γυναίκα του, έμειναν εκεί 7 χρόνια, έκαναν και δυο παιδιά και το '19 γυρίσανε στην Ελλάδα. Πολύ σημαντικό ρόλο σε αυτό έπαιξε η αδυναμία ενσωμάτωσής τους στην τοπική κοινωνία, την οποία ο φίλος μου (που είναι πολύ κοινωνικό παιδί) μου περιέγραφε ως κατά βάθος πάρα πολύ κλειστή. Μου είχε πει ότι αν δεν είσαι Σουηδός, τελικά δε σε δέχονται με τίποτα και μου περιέγραφε τους Σουηδούς ως πολύ κλειστούς (για τους Νοεβηγούς, εσείς ξέρετε πώς είναι). Ο ίδιος είχε πάει με μεγάλη διάθεση να γνωρίσει κόσμο, να κοινωνικοποιηθεί κλπ. και τελικά κατέληξε να κάνει παρέα μόνο με Έλληνες και αυτό “βγήκε” κάπως αυτόματα. Με δυο λόγια, δεν ενσωματώθηκε ποτέ. Και αυτός και η γυναίκα του είχαν πολύ καλές δουλειές εκεί, είχαν αγοράσει σπίτι το οποίο όμως πουλήσανε και επιστρέψανε εδώ. Όπου ο φίλος μου ήρθε επίσης για πολύ καλή δουλειά. Η δουλειά δηλαδή και για τους δύο έχει αποδειχτεί ένα πολύ κομβικό κομμάτι της επιστροφής στην Ελλάδα, πιστεύω ότι είναι ένας λόγος που μπορει να γείρει τη ζυγαριά υπέρ και να “καταπιεί” κάποιος όλα τα αρνητικά που είχε αφήσει πίσω του και θα ξαναβρεί μπροστά του. Γιατί αυτά τα αρνητικά είναι πολλά και σοβαρά.
Με δυο λόγια, σκέψου πολύ καλά πριν αποφασίσεις… Είναι πολύ κατανοητά αυτά που αναφέρεις, είναι πραγματικά και σοβαρά καθημερινά προβλήματα. Απλά σκεφτείτε και τι έχετε εδώ και ζυγίστε τα πολύ καλά, μπορεί να έχετε φίλους, μπορεί να έχετε ηλικιωμένους γονείς που σιγά-σιγά ίσως χρειάζονται βοήθεια, αυτά τα ξέρετε εσείς καλύτερα προφανώς. Αλλά σκεφτείτε και το από πού θα ξεκινήσετε επαγγελματικά και τι προοπτικές θα έχετε.